Talentu aparteko ikasleak

Talentu aparteko umeak direnek, adimen maila handia dute, beraien garaiko umeekin konparatuz gero. Hauen adimen-konzientea 130 punto baino altuagoa da, normalean 100 puntu direlarik, David Wechsler-en eskalan. Ume hauek, adimen anitzeko teoria jarraikiz, adimeneko esparru guztietan edo ia gehienetan garapen handia dute, gainera, sormen handia dute eta izaera ere bereizgarria izaten dute. Honen kausa herentzia dela esaten dute aztertzaile batzuk, X kromosomaren herentziaz. 

Orokorrean, nahiz eta talentu aparteko ume guztietan agertu ez, hauek lirateke talentu aparteko umeengan ikusi diren berezitasunak:

1. Gelako gainontzeko ikasleek baino ezagutza sakonagoa eta zabalagoa dute, eta ezagutza hau oso modu bizkorrean barneratzen dute.Ikasteko estrategien erabilera ere oso erraz barneratzen dute, oso arin irakurtzen dute eta memoria oso ona dute.
2. Ikasitakoa testuinguru desberdinetan erabiltzeko erraztasuna dute eta antolatzeko gaitasun handia dute.
3. Beharrezko informazioa barneratzeko erraztasuna dute eta momenturo beraien garapena autoebaluatzeko ohitura dute. 
4. Erronkak aurrera eramateko jakin-nahia izaten dute, eta ariketa hori amaitu arte ez dira lasai gelditzen. Alderantziz, ariketa errazak eta errepikakorrak egiterakoan aspertzen dira.
5. Normalean, oso arin hasten dira hizketan, hiztegi landua erabiliz eta esaldiak ere landuak eginez. Helduen hizkuntza ulertzeko gaitasun handia erakusten dute, ondorioz, beraien hiztegia ere sakontzen dute.
6. Metaforak  eta analogiak erabiltzen dituzte asmatutako istorio eta abestietan, ironia ere ondo erabiltzen dakitelarik. Sortzeko ahalmen izugarria dute, fantasia asko agertuz beraien sorkuntzetan.
7. Beraien usteak malguak dira, eta arazoei konponbide desberdinak emateko gai dira.
8. Gainontzeko pertsonenganako sentzibilitate handia dute, eta oso enpatikoak dira. Pertsonen egoera pertsonala ulertzeko gaitasuna ere handia dute, eta arazoren bat egonez gero, arazo horren zergatia intuitzeko gaitasuna dute.
9. Oso arin ikasten dute arauak dituzten jokoetara jokatzen. Honez gain, erregela berriak asmatzeko eta hauekin jolasteko gaitasuna dute.
10. Lider naturalak izaten dira talde batean, erantzukizun handia hartzen dute beregain gauzak ondo egiteko eta elkar eraginetan ere erraztasun handia izaten dute.
11. Moralarekiko eta justiziarekiko sentzu zabala dute, autokontzeptua ere oso arin garatzen dute, eta ondorioz, besteekiko desberdinak direla antzeman egiten dute.
12. Perfekzioa lortzeko ohitura erakusten dute eta bere buruari helburu zailak lortzea exijitzen die.

Ume hauen garapena asinkronikoa izan ohi da, hau da, adimenak garapen arinagoa du, handitze fisikoak baino. Gainera, garapen kognitiboa eta garapen emozionala ere momentu desberdinetan garatzen dira. Ume hauek, mundua beste modu batera ikusten dute, ondorioz, gatazka sozialak eta akademikoak izan ditzakete.

Ikasleek talentu aparta izatea ez da berez ikaskuntza arazo bat, hala ere, kontu handiz tratatu behar da, arazoak ekiditeko. Hauek daukaten arazoa da, ez dutela beharrezko estimulo intelektualik jasotzen eskolan. Honen kausa bat izan liteke irakasleek lan handiegia dutela gainontzeko ikasleekin hauei denbora gutxiago eskeiniz, eta baita ez dutela hauek motibatzeko eta hauei irakasteko baliabide edo formaziorik. Motibazio falta honengatik eta gelan aspertu egiten direlako, lehen arazo ez zen talentu hau arazo bihur daiteke. Hori dela eta, ume hauek eskola porrota  izatea ez da hain arraroa. Beste arazoetako bat hauen perfekziorako ohitura izan daiteke. Ondo eginda dagoena hobetzeko obsesioa, honek lanak garaiz ez entregatzera eramaten du, edo zerbait amaitutzat ematen dutenean ez daude kontent egindako lanarekin. Hartu-eman sozialetan ere arazoak izan ditzakete, hasteko mundua desberdin ikusten dutelako, eta horrek borrokak izatera eraman ahal duelako, hau kontrolatzen ez bada. Gainera, behin eta berriro besteek esandakoa zuzentzeko joera dute, eta hori jendearentzat atsegina ez dela ulertzen ez badute ere, arazoak izan ditzakete.

Hemen, talentu aparteko umeen inguruko garapenaren taula bat agertzen zaigu, ezaugarriekin.

http://18materia.blogspot.com/p/hasiera_26.html - blogetik ateratako taula.

Bideo honetan 12 urteko mutil bat daukagu. Mutil honek Bigarren Hezkuntzako ikasketak amaituak ditu, eta bere ama-hizkuntzaz gainera, beste hizkuntza batzuk ere ikasiak dauzka:

http://www.youtube.com/watch?v=1pcl60YuxUo&feature=related

Lotsa

Orain arte, ikasle bat lotsatia izatea ez da azterketarako kausa izan, ez baita arazo larri moduan ikusi. Beti uste berdina izan da, hau da, adinaren arabera lotsa pasatuko zaiola, eta ez dela tratatu beharreko arazoa. Ume lotsatia, lotsatia ez den beste batekin konparatuz gero, hauek lasaiagoak izaten dira, hitz gutxikoak, beldurtiak, besteekin elkarrizketak ekiditen dituena, ez duena arazorik sortzen, orduan, ez du laguntza profesionalik behar. Hala ere, ume hauetan gertatzen ari dena hau da; ez dira gai daukaten beldurrak, arazoak, galderak... kanporatzeko, guztia barruan gordetzen dutelarik. Hala ere, denbora labur batetik aurrera ikusi izan da lotsa uste izan den baino arazo larriagoa dela; honek beldurra, antsietate egoerak, depresioa... ekarri litzakeelarik. Gaur egun, inork ez du dudan jartzen arazo hau ere profesionalen bidez tratatu behar dela, etorkizunean muga pertsonal, familiar edota akademikoak izan nahi ez badira.

Ume lotsatiek gizarteratzeko arazoak izaten dituzte. Haur eskolatik hasita heldutasunera arte, gizarteratze prozesuan parte hartu beharko luke gizakiak, eta hau gertatzeko beharrezko herramintak garatzen ez badira, muga askorekin aurkituko da etorkizunean.

Ikaslea lotsatia dela erakusten diguten sintoma batzuk:

1. Besteekin elkar eragiteko beldurra edo gabezia: Bere gelakoekin, eta askotan nagusiekin elkar eragiteko zailtasunak edo gabeziak erakusten dituzte.Ez dute gelan parte hartzen, ezta galdetzen ere, eta dinamiketan parte hartzeko ez dute lehen pausua ematen. Talde baten menpean daude, asertibitate gutxiko ikasleak dira eta segurtasun eza erakusten dute askotan.
2. Portaera beldurtiak edo antsietatezkoak: Norbaiten aurrean, adin berekoa edo ez, aurpegia eman behar duten egoeretan beldur eta antsietate sentimenduak datorzkie; adibidez, gelan ozen irakurri, arbelean ariketaren bat egin, gelako ariketak zuzendu... Honen ondorioz, dardara, izerdia, gorritzea, totelka hitz egitea... datoz. Honen gainean ikasleak autokontrolatzen ikasten ez badu, sentimendu hauek eragiten dizkion egoera asko ekidin egingo ditu, eta hor hasiko dira bere muga akademikoak adibidez.
3. Bere autoestimuari buruzko arazoak: Ume lotsatia sufritzen ari den umea da, eta honek arazo afektiboetara eraman dezake hau, autoestimu bajua, gutxietsi egingo du bere burua eta honek defentsa gabe utziko du depresio uneak gainditzeko. 

Ikasleak sufritzen duen lotsaren mailaren arabera, lotsa txikia edo grabeagoa den lotsa egon litezke. Lotsa txikia denean, umeak horrekin bizitzeko ahalmena izango du, eta nahiz eta batzuetan txarto pasa, denborarekin eta laguntzarekin horren kontrola hartzen ikasiko du. Hala ere, arazoa haratago badoa, arazo honi ez  zaio lotsa deituko fobia soziala baizik.

Nola lagundu diezaiokegu ikasle lotsati bati?

1. Bere lotsaren zergatia aztertu behar dugu. 
2. Egoera berrien aurrean ez dugu ikaslea behartuko. 
3. Ez dugu ikaslea barregarri utziko gelan, ez dugu desberdina dela adieraziko eta ez dugu beste ikasle batzuekin konparatuko.
4. Ikasleak gure laguntza baduela sentitu behar du, baita bere arazoa zein den badakigula ere.
5. Konfiantza eta berak behar duen denbora emango diogu. Motibatu egin beharko dugu egoera berrien aurrean.
6. Arazoa naturaltasun osoz tratatuko dugu.
7. Lagunak lehenago egiteko egoerak sortuko ditugu gelan. 

Hizkuntza arazoak

Hizkuntza arazoetaz hitz egiten dugunean, bi mota aurki ditzakegu; alde batetik ikasleak mezuren bat adierazteko orduan hau adierazteko arazoak edo ezintasuna (adierazpen arazoa) eta beste alde batetik, besteek esandakoa hauentzat ulergaitza izatea (hartze arazoa). Ikasle batzuek arazo bat edo bestea izan dezakete, baina badaude bi arazo hauek dituztenak ere. 

Hizkuntza modu naturalean garatzen hasten den ezaugarri bat da, eta hori honela izateko, umeak hizkuntza hau entzun, ulertu, ikusi eta  gogoratu egin behar du. Proto hizkuntza deritzoguna hizkuntza baino lehenago sortzen den umeen berariazko hizkuntza da, non, umeek soinuak ateratzen dituzten, hitz egiten baleude bezala. Hala ere, kasu batzuetan hau ez da gertatzen, azterketen arabera, 20 umetik 1ek ezintasunak ditu honetarako. 

Hartze arazoak daudenean, 4 urtetik aurrera hautematen da hauek daudela, eta kausak ez daude argi. Arazoa bikoitza denean (hartzea eta adieraztea) garuneko lesioren bat egon daitekeen seinale da. Askotan, garapen arazoak dituzten umeetan agertzen dira hizkuntza arloan arazoak, adibidez, autistak diren umeetan eta hipoakusia duten umeetan. Hizkuntza arazoaren kausa beste bat ere izan liteke, nerbio sistemarekin lotura duena eta afasia deritzona. Arazo hauek dituzten umeek ez dute zertan adimen arazorik izan behar.

Nola hauteman dezakegu ume edo ikasle batek hizkuntza arazoak dituela? Ondorengo zerrendan agertuko diren sintomak erakutsiko ditu, batzuetan hauetako bat, edo batzuk izan daitezkeelarik:

 Hartze arazoak dituzte umeek honako sintoma hauek izan ditzakete:

1. Besteek esandakoa ulertzeko zailtasunak.
2. Adierazpenak jarraitzeko ezintasuna.
3. Pentsatzen ari dena antolatzeko zailtasunak.

Adierazpen arazoak dituzten umeek honako sintoma hauek izan ditzakete:

1. Egindako esaldietan hitzak batzeko zailtasunak izatea, esaldi oso sinpleak egitea eta hitzen ordena egokia ez izatea.
2. Zerbait adierazterakoan askotan beharrezko hitzak esateko zailtasunak eta "e,e,e..." bezalako hitz betegarriak erabiltzea.
3. Adin horretarako beharrezko lexikoa baino lexiko pobreagoa izatea.
4. Behin eta berriro esaldi berdinak erabiltzea eta erantzun beharreko galderetan agertzen diren hitzak erabiltzea.
5. Aditz denborak txarto erabiltzea.

Arazo hauen ondorioz, gizarteratze arazoak izan ditzakete ikasle hauek. Horren ondorioz, portaera arazoak sor daitezke.

Arazo hauek daudela hautematen denean, hartze eta adierazte azterketa batzuk egiten zaizkio umeari, hauek, logopeda, hizkuntza terapeuta eta neuropsikologo batek gidatuta.
 

Bideo honetan, hizkuntza tratamentuan umeek logopedara doazenean egiten duten ariketa bat ikusi dezakegu. Kasu honetan, Rosty izeneko txakurrak R hizkia duten hitzak ondo esaten laguntzen die umeei.

Logopedia infantil from Jenny Guerra Hernández on Vimeo.

TDAH

Gazteleraz "Trastorno por déficit de atención con hiperactividad" deituriko arazoak neurobiologian eta genetikan du kausa. Arazo hau ikasleen %5 - %10ek sufritzen dute, gehienbat mutilak direlarik hau sufritzen dutenak. Arazo neurologiko bat da hau, portaeran eragiten duena, eta aditasuna denbora laburrago edo luzeago batez galtzera eramaten duena. Honez gainera, egonezina ere erakartzen die ikasleei, baita ezegonkortasun emozionala eta portaera oldarkorra ere. Denbora luzez arreta mantentzeko ariketa bat egin behar badute, hau da, irakasleari entzun, testu luze bat irakurri edo idatzi, ariketa berdinak behin eta berriro egin... hauen sintomek txarrera egiten dute. Arazo honek tratamentua daukan arren, psikiatra batek bideratzea ere eskatzen du. Normalean, arazo hau duten ikasleek nagusitan ere izango dute.

Badaude sintoma batzuk aurreikusi ditzakegunak ikasleak arazo hau duela suposatzeko: 

1. Oso goiz hasten dira oinez, eta oso bizkor dabiltza.
2. Irakurtzen, idazten eta matematika ariketak egiten hasten direnean arazoak dituzte, ezin baitute arreta mantendu. 
3. Arreta faltagatik ez dute egin beharrekoa ondo egiten, beti akatsak dituzte.
4. Klasean eserita egon behar direnean aulkitik altxatzeko joera daukate.
5. Norbaitek hitz egiten diotenean, ez entzuteko joera dute, edo urduri sentitzen dira.
6. Ez dituzte egin beharrekoaren argibideak jarraitzen eta askotan ez dute hau arrakastaz bukatzen.
7. Zailtasunak dituzte dinamika lasaiak egiteko momentuan, baita hauek antolatzeko momentuan ere. 
8. Hitz asko egiten dute.
9. Askotan ariketak egiteko beharrezko gauzak galtzen dituzte.
10. Norbaitek galdera bat egiten dionean, galdera hau amaitu baino lehen zakartasunez erantzutea.
11. Ezin dute beraien txanda heldu arte itxaron.
12. Behin eta berriro klase dinamika eteten dute.

Ikasle hauek nagusitasunera heltzen direnean, arazoak izango dituzte ikasketa akademikoekin jarraitzeko eta bizitza profesionala aurrera eramateko ere. Sozialki eta emozionalki ere ez dira egonkorrak izango, lagunartea behin eta berriro aldatuz, baita bikotea ere. Askotan erakutsiko dute portaera oldartsua eta gatazkatsua. Guzti honen ondorioz, depresio momentuak izango ditu. Hala ere, eta arazo hau txikitatik esku onean jarriz gero, egunerokotasunaren parte ere izan daiteke, arazo gutxiago emanez. 

Diskalkulia

Diskalkulia deritzogun arazoa, ikaskuntza prozesuan kalkulo eta zenbakikuntza sisteman gaitasunik agertzen ez denean ikusten da. Eskolaren testuinguruan zentratzen bagara, arazo hau, matematika arloan ikusten da, gehienbat, baina baita seinaleak irakurtzerakoan edota helbideak adierazterakoen ere, gainontzeko arlo guztietan garapen edukia emanez. Honen zergatia azaltzeko, kasu desberdinak egon daitezkeela kontuan izan behar da; Adibidez, irakurtzerako orduan edo idazterako orduan ere arazoak izatea, edota lateralitate arazoren bat edo bisualen bat izatea, eta ondorioz, matematiketan arazoak izatea. Arazo hau ez da oso ezaguna, orduan, askotan dislexia arazo moduan ere diagnostikatu izan da. 

Berezitasun hauek dauzkate diskalkulia arazoak dituzten ikasleek, orduan hauei adi egon behar gara diagnosia ahalik eta arinen egin ahal izateko: 

1. Pertzeptzio arazoak edo arazo bisualak.
2. Amnesia arazoak.
3. Espazioan kokatzeko arazoak.
4. Gorputz eskema egiteko arazoak.
5. Irudiak eta hauen luzeerak eta zabalerak irudikatzeko arazoak.
6. Distantzia eta tamaina irudikatzeko eta azaltzeko arazoak.

Sintoma hauek izango ditu diskalkulia arazoa duen ikasleak: 

1. Zenbakiak idazteko edota esateko zailtasunak eta ikurrak (+, -, x...) desberdintzeko arazoak.
2. Zenbakien adierazpena ahazteko joera.
3. Tablekin eta buruz egin beharreko kalkuluetan ezintasuna.
4. Zientzia eta geometrian arazoak problema matematikoak daudenean hasiko dira.
5. Bai bera eta baita objetuak espazioan kokatzeko arazoak. 
6. Kontzeptu abstraktuekin (denbora eta espazioa) arazoak. 
7. Eragiketen ordena gogoratzeko arazoa, baita hauek ordenean egiteko arazoa.
8. Zenbakien diktaketa egiterakoan errore asko.
9. Antsietate handia matematika irakasgaian eta ariketak egiteko momentuan. 
10. Behin eta berriz eta nagusitasuna heltzen denean hatzekin zenbatzea.

Arazo honen kausak argitzeko, hau sufritzen duten umeen azterketa egin izan da. Azterketek erakutsi duten arabera, kausa biologikoak edo genetikoak izan daitezke.2005ean egindako azterketa batek ikusi zuen, garunean kalkulu matematikoak edo zenbakizkoak dauden gunea "lokarturik" dagoela. 

4 diskalkulia mota daude, honen arazo mailaren arabera zailkatuta:

1. Lehen mailako diskalkulia: Garuneko gaitzen batekin lotuta dago eta kalkuluan agertzen dira zailtasunak.
2. Bigarren mailako diskalkulia: Ikasle batek sinbolo numerikoak txarto erabiltzen dituenean, eta hauek gogoratzeko eta hauekin ariketak egiteko zailtasunak agertzen direnean ematen da. Hizkuntza zailtasunarekin, hausnartzeko zailtasunarekin eta espazioan kokatzeko arazoekin lotuta dago.
3. Disametrikoa: Zenbakikuntza sistemaren ulermenaren ezintasunarekin lotuta dago, honi lotutako lexikoa ahazteko joerarekin lotuta dago, eta baita, gehiketak, kenketak, biderketak eta zatiketak egiteko zailtasunarekin ere.
4. Espazio diskalkulia: Estruktura espazialaren arabera zenbakiak ordenean jartzeko zailtasunak agertzen direnean. 

Nola egin dezakegu  lan diskalkuliadun ikasleekin?

1. Ariketa matematikoak egiteko behar beste denbora eman ikasleei, hauek ariketa ondo ikusi eta aztertu dezaten.
2. Estrategia batzuk landu daitezke kalkulo mentala hobeto egiteko.
3. Ariketa ozenki irakurtzeko eskatu, horrela, aditasuna mantenduko duelako.
4. Problemak eguneroko bizitzarekin lotuta egonez gero, ikasleak hobeto ulertuko du ariketa.
5. Ariketa orrian ariketa hori bakarrik agertzea komeni da, bestela, beste ariketekin nahastuko da.
6. Azterketa egiterako orduan, irakaslearen laguntza izan dezala ariketak ulertzeko eta hauetan ordena azpimarratzeko.
7. Pazientzia eduki behar da, baina ez zaio penaz tratatu behar. Beste ikasleei moduan tratatu behar zaio.

Bideo honetan, diskalkuliadun ikasleekin erabili daitezkeen material didaktikoak aurkitu daitezke. Ikus daitekeenez, jokoen bidezko metodologia bat da, ikasleak motibatzeko.

Disgrafia eta disortografia

Disgrafia arazoak daudenean 3 motatako arazoak bereiz daitezke: alde batetik, badaude ikasleak naiz eta hitza ondo esan, hau ez dutenak zuzen idazten; beste alde batetik, badaude ikasleak hitza txarto esan eta hau txarto idazten dutenak; eta azkenik, hitza txarto esan eta ondo idazten dutenak. Laburbilduz, hitzak txarto idazterakoan esaten da disgrafia arazoak daudela. Kausak, fonologikoak izan daitezke, edo bestela lexiko edo ortografia arazoak izan  daitezke. Hitz hauek idazterakoan, hitzaren sorkuntzan, honen antolaketan eta honek daukan arau gramatikalean sortzen da arazoa. Beste arazo bat, arazo motorea izan daiteke, ikusmena eta mugimenduaren artean dagoen gaitzen batengandik mugimendu finak egiteko arazoak ekarriko bailituzke, eta honetan, hitza produzitzeko arazoa.

Disgrafia daukaten ikasleek ez dute beste arazo psikologiko, sentsorial, emozional, edo sozialik. Arazo honen ezaugarrien artean hauek egongo lirateke: jarrera desegokia, materiala hartzeko modu desegokia (arkatzak, boligrafoak...), hauengan egiten den indar desegokia, eta idazterakoan arineketan aritzea edota oso motel aritzea. Grafismoaren aldetik ere, arazo batzuk aurki genitzake, adibidez, oso hizki handiak egiteko joera, hauek etzanda egiteko joera, forma desegokia egitekoa, hauen artean tarte handiegia edo oso batuak egitea, hizki ezagutezinak egitea, eta guzti honen ondorioz, testu ulertezina. 

Arazo hau, 6-7 urteren inguruan antzemango litzateke, idazten ikasten duten momentutik aurrera egin beharreko garapenean ezintasunen bat ikusten denean. Diagnostikoa lehenago egitea ez litzateke aproposa izango, umearen garapenaren faseak kontuan hartu behar baitira.

Disortografia dagoenean, atzerapenen bat dagoen seinale da. Hau da, ortografian arazoak agertzen dira, normalean irakurtzeko gaitasunean gaitzen bat dagoelako. Disortografia arazoan bi maila bereiz daitezke, alde batetik disortografia txikia eta beste alde batetik, disortografia larria. Disortografia txikia denean, ikaslearen arau gramatikalen arreta faltagatik izan daiteke, askotan, artikuluen gabezia, pluraletan arazoak izatea edota ortografia akatsak izatea. Baina hau larria denean, ikasleak hitzak ez ditu jartzen edota hitz barruan hizkiak lekuz aldatzen ditu edo ez ditu jartzen. 

Arazo hauen kausak, lateralizazio arazoak, arazo motoreak, pertzepzio arazoak, ikaslearen izaera eta arazo emozionalak eta honen jarrera izan daitezke. 

Dislexia

Dislexia hitza etimologikoki hizkuntzaren arazoekin lotuta dago. Gaur egun, irakurtzeko dauden arazoekin lotzen da, ordea, irakurtzerakoan ikasleek ez dituzte hizki batzuk edo beste batzuk diren desberdintzen. Irakurtzeko zailtasun hauek dituzten ikasleek ez dute arazo psikologiko edo fisikorik hau azaltzeko, gainera, normalean ikasle adimentsuak izan ohi dira.

Dislexiaren gainean eginiko azterketa batzuk erakusten dutenez, hau sufritzen duten ikasleak gizartearen %10 - %15 dira, bai mutilak edo bai neskak. Honen gainean ez dago faktorerik azalpenik ematen digunik. Kasu batzuetan, ordea, herentziaz igarotako arazo bat izan daiteke. Neurologoen teoria batzuk diotenez, garunaren eskumako aldeak izan dezake honetan zerikusirik, non ikusizko informazioa prozesatzen den. Alde honek ez dio garunearen ezker aldeari, hizkuntza sortzen den aldeari, beharrezko informazioa transmititzen, eta horregatik ikasleak prozesatzen duen informazioa ez da zuzena.

Dislexiaren inguruan, mota desberdinak aurkitzen dira; eskuratutako dislexia (garuneko min baten ondorioz sortzen dena), eboluzionatu den dislexia (betidanik egon dena eta arrazoirik aurkitu ez dena) eta irakurmenaren atzerapena ( ikasleak adimen  murritza duenean).

Dislexia ebolutiboa dutenen kasuan, sintoma nagusia zein den kontuan izanda, 2 mota desberdin egon daitezke; dislexia fonologikoa (ikasleak ezagutzen duen hitza modu globalean irakurtzen du, hau sortzen duten zatiak kontuan izan gabe. Ondorioz, hitz berriak edo asmatutakoak irakurtzeko zailtasunak izaten ditu. Hau dela kausa, lexiko aldetik akatsak sortzen ditu, hitz deribatuetan akatsak egiten ditu, eta batzutan ikusitakoan ere hutsegiteak izaten ditu). Eta azaleko dislexia (Bide fonologikoa erabiltzen du ikasleak nagusiki, hau da, silabak bakarrik irakurtzen ditu. Ikasle hauek arazoak izango dituzte idatzitakoa eta irakurri beharreko hitzak bat egiten ez dutenean, adibidez ingelesean (write, hall...), edo gaztelanian U -g- edo -q- eta beste bokal baten artean dagoenean (guerra, quedar...). Azkenik, hizki hauek beraien artean desberdintzeko arazoak dituzte: g/j, k/c/qu, ll/y, b/v eta c/z. 

Arazo hau duten ingelez ikasleek, euskera edo gaztelera hitz egiten duten ikasleek baino arazo larriagoak izango dituzte ikaskuntzan, hizkuntza hauek duten gardentasunagatik. Horrela, hizkuntza batean edo bestean arazo hau sufritzeak larritasun maila bat edo beste bat izango du, eta honen diagnostikoa lehenagoa edo berantiarragoa izango da. 

Bideo honetan argi azaltzen da Dislexia zer den, dislexiak maila bakoitzean izan dezakeen arazoa zein den, noiz ikusten den dislexia dagoen ala ez, irakaslearen eta eskolaren papera zein den, eta zein estrategia eman daitezkeen kasu honetan:

http://www.youtube.com/watch?v=WEIFtjCC70U&noredirect=1

Ondorengo bideo honetan, dislexia arazoa duen mutil baten historioa kontatzen da komiki formatoan. Nahiz eta ingelesez egon, oso ondo ulertzen da. Bere sentimenduak eta gainontzekoek berari buruz pentsatzen dutena argi erakusten du bideo honek, eta diagnosi baten garrantziaz konturatzen gara.